Nấm tuyết (Tremella): loại nấm cho làn da và vẻ đẹp

Tremella fuciformis

Nấm tuyết là gì?

Nấm tuyết, còn gọi là ngân nhĩ, mộc nhĩ trắng hay nấm thạch trắng, là loại nấm trong suốt, có nếp gấp xoăn, trông hơi giống san hô trắng. Nó đã được dùng trong ẩm thực và y học cổ truyền Trung Quốc hàng thế kỷ – ở Việt Nam, chè nấm tuyết cũng rất quen thuộc – và vài năm gần đây trở thành thành phần được ưa chuộng trong chăm sóc da.

Nấm tuyết có lối sống khác thường: nó mọc trên gỗ nhưng thực ra sống ký sinh trên các loại nấm khác (chủ yếu là loài Annulohypoxylon). Ngày nay hầu như toàn bộ nấm tuyết đều được nuôi trồng. Polysaccharide của nó có thể giữ rất nhiều nước, vì vậy được dùng trong kem và serum dưỡng ẩm – và cũng vì vậy nó có kết cấu sánh như thạch khi nấu.

Thành phần dinh dưỡng (trên 100 g bột khô)

Lợi ích sức khỏe có thể có

Nấm tuyết chủ yếu được biết đến nhờ polysaccharide. Nghiên cứu còn hạn chế và phần lớn dựa trên phòng thí nghiệm và động vật:

• Độ ẩm cho da: Polysaccharide của nấm tuyết giữ nước tốt và tạo một lớp màng dưỡng ẩm trên da. Trong thử nghiệm mỹ phẩm, chúng cho kết quả tương tự axit hyaluronic.
• Chống oxy hóa: Bảo vệ khỏi stress oxy hóa trong phòng thí nghiệm, có thể đóng vai trò trong lão hóa da.
• Hệ miễn dịch: Tác dụng điều hòa miễn dịch trong nghiên cứu phòng thí nghiệm và động vật.
• Trí nhớ: Một nghiên cứu nhỏ ở Hàn Quốc cho thấy trí nhớ ngắn hạn cải thiện ở người trưởng thành than phiền về trí nhớ sau tám tuần dùng chiết xuất nấm tuyết.
• Đường huyết và mỡ máu: Tác dụng tích cực trên động vật; chưa có nghiên cứu có ý nghĩa trên người.
• Đường ruột: Là chất xơ hòa tan, polysaccharide của nấm tuyết có thể nuôi vi khuẩn đường ruột.
• Đường hô hấp: Theo truyền thống dùng cho ho khan và rát họng.

Không có bằng chứng cho thấy nấm tuyết giúp ích cho ADHD, rò rỉ ruột, tiểu đường type 2 hay kháng insulin.

Cách dùng nấm tuyết

Trong bếp:
Nấm tuyết có vị nhạt và trở nên sánh như thạch khi ngâm và nấu.
Dùng trong:

• súp, đặc biệt là các món chè ngọt kiểu Trung Hoa,
• nước dùng với kỷ tử và táo đỏ,
• sinh tố hoặc thạch,
• pudding với hạt chia và sữa thực vật.

Trong y học cổ truyền Trung Quốc:
Nấm tuyết được coi là có tính nhuận và dùng để bổ “phế âm” – cho ho khan, rát họng và phục hồi sau ốm. Thường được kết hợp với kỷ tử, táo tàu hoặc cam thảo.

Trong mỹ phẩm:
Chiết xuất nấm tuyết có trong serum, kem và mặt nạ giấy, nơi nó:

• giúp da giữ ẩm,
• có thể làm da trông mịn và căng hơn,
• được cho là làm mờ nếp nhăn nhỏ – chủ yếu nhờ cấp ẩm tốt hơn.

Làm vườn:
Nấm tuyết không phải loại nấm trồng vườn thông thường vì cần nấm chủ. Nó được trồng thương mại trên mùn cưa cùng với nấm chủ.

Kết hợp

• Kỷ tử – kết hợp kinh điển trong chè Trung Hoa
• Táo tàu khô (táo đỏ) – tạo vị ngọt tự nhiên
• Trái cây giàu vitamin C như hắc mai biển hay acerola – vitamin C cần để tạo collagen
• Hạt chia hoặc hạt lanh – thêm chất xơ và độ sánh
• Cam thảo – theo truyền thống cho cổ họng (không dùng khi tăng huyết áp)

Bạn có biết…?

• Polysaccharide của nấm tuyết có thể giữ lượng nước gấp nhiều lần trọng lượng của chúng, vì vậy được dùng trong mỹ phẩm như một lựa chọn thực vật thay cho axit hyaluronic.
• Theo truyền thuyết, Dương Quý Phi, một trong “Tứ đại mỹ nhân” của Trung Hoa cổ đại, thường xuyên ăn nấm tuyết để giữ làn da trẻ trung.
• Cho đến khi kỹ thuật nuôi trồng phát triển vào thế kỷ 19 và 20, nấm tuyết ở Trung Quốc rất hiếm và đắt. Ngày nay nó là nguyên liệu bình dân hằng ngày.

Công thức: chè nấm tuyết

Nguyên liệu:
– 5 g nấm tuyết khô, ngâm qua đêm
– 10 quả kỷ tử khô
– 2 quả táo tàu khô đã bỏ hạt
– 1 muỗng cà phê mật ong (tùy chọn)
– 2 cốc nước
– Một chút quế hoặc gừng

Cách làm:
Xé nấm tuyết đã ngâm thành miếng nhỏ, đun liu riu cùng táo đỏ và kỷ tử khoảng 45 phút đến khi sánh như thạch. Để nguội bớt và thêm mật ong tùy khẩu vị. Dùng nóng hoặc lạnh.

Nên dùng bao nhiêu

Khi dùng như thực phẩm, mỗi khẩu phần thường là 3–5 g nấm tuyết khô; với bột hoặc chiết xuất, theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Nấm tuyết thường được dung nạp tốt. Vì chưa đủ dữ liệu an toàn, phụ nữ mang thai, cho con bú và người dùng thuốc chống đông hoặc thuốc tiểu đường nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng chiết xuất cô đặc.

Nấm mọc ở đâu

Nấm tuyết hoang dã mọc trong các khu rừng ấm, ẩm ở châu Á và các vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới khác. Phần lớn nấm tuyết ngày nay đến từ các trang trại ở Trung Quốc.

Tóm lại

Nấm tuyết là loại nấm dịu nhẹ, đa năng, được dùng cả trong bếp lẫn chăm sóc da. Điểm mạnh chính của nó là polysaccharide giữ nước. Nhiều lợi ích sức khỏe được quảng cáo mới chỉ được chứng minh trong phòng thí nghiệm, vì vậy hãy thưởng thức nó như một món ăn hay thành phần dưỡng da – không phải thần dược.