Hắc mai biển: lợi ích của loại quả cam giàu vitamin C

Hippophae rhamnoides

Những quả mọng màu cam rực với vị chua gắt, hơi ngọt: hắc mai biển mọc trên các bụi cây có gai dọc bờ biển, bờ sông và vùng núi từ châu Âu đến Siberia và dãy Himalaya. Ở Nga, Trung Quốc và Mông Cổ, nó đã được dùng làm thực phẩm và thuốc hàng thế kỷ, còn ở Đức, nước ép và mứt hắc mai biển là đặc sản kinh điển của vùng biển Baltic.

Loại quả này đáng chú ý vì hàm lượng vitamin C rất cao và dầu chứa axit béo omega-7 hiếm gặp. Dưới đây là những gì truyền thống và khoa học nói về chúng.

Thành phần dinh dưỡng trên 100 g (quả sấy khô)

Hàm lượng vitamin C thay đổi rất nhiều tùy giống, vùng trồng và cách chế biến – từ khoảng 100 mg đến hơn 1000 mg trên 100 g quả tươi.

Lợi ích sức khỏe của hắc mai biển

1. Giàu vitamin C
Tùy giống, hắc mai biển chứa nhiều vitamin C gấp vài lần cam. Một phần nhỏ quả hoặc nước ép có thể đáp ứng nhu cầu hằng ngày. Vitamin C góp phần vào hệ miễn dịch, sự hình thành collagen ở da và hấp thu sắt từ thực phẩm thực vật.

2. Hệ miễn dịch
Vitamin C trong quả hắc mai biển tương đối bền, nên nước ép và quả sấy vẫn giữ được lượng đáng kể. Nạp đủ vitamin C hỗ trợ chức năng miễn dịch bình thường; chưa có nghiên cứu riêng về việc hắc mai biển ngăn ngừa cảm lạnh.

3. Da và lành vết thương
Dầu hắc mai biển chứa vitamin E, carotenoid và omega-7 (axit palmitoleic). Nó được dùng trong kem cho da khô và kích ứng, và trong y học cổ truyền cho vết bỏng, vết thương. Các nghiên cứu nhỏ gợi ý lợi ích cho viêm da cơ địa và lành vết thương; cần nghiên cứu lớn hơn.

4. Tim và mạch máu
Một số nghiên cứu thấy hắc mai biển có thể cải thiện nhẹ mỡ máu và giảm stress oxy hóa. Tác dụng lên huyết áp nhỏ và không nhất quán.

5. Niêm mạc và khô mắt
Trong một nghiên cứu ở Phần Lan, viên nang dầu hắc mai biển giảm triệu chứng khô mắt. Dầu cũng theo truyền thống được dùng cho niêm mạc khô, ví dụ ở miệng hoặc âm đạo. Nghiên cứu trên động vật cho thấy tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày; chưa có nghiên cứu trên người.

6. Viêm và khớp
Flavonoid và carotenoid trong hắc mai biển có tác dụng chống viêm trong phòng thí nghiệm. Việc nó làm giảm đau khớp trong các bệnh như viêm khớp dạng thấp chưa được chứng minh ở người.

7. Gan
Nghiên cứu trên động vật và vài nghiên cứu nhỏ trên người gợi ý hắc mai biển có thể bảo vệ gan. Nó không phải là cách điều trị bệnh gan.

8. Não và tâm trạng
Vitamin nhóm B và axit béo quan trọng cho hệ thần kinh, nhưng không có bằng chứng hắc mai biển giúp ích cho ADHD hay cải thiện trí nhớ và tâm trạng.

9. Mắt
Beta-carotene được chuyển thành vitamin A, cần cho thị lực bình thường. Nghiên cứu về khô mắt nói trên là bằng chứng tốt nhất về tác dụng trực tiếp lên mắt.

10. Lão hóa da
Vitamin C, vitamin E và carotenoid bảo vệ tế bào khỏi tổn thương oxy hóa. Dầu hắc mai biển được ưa chuộng trong chăm sóc da lão hóa.

Thận trọng: Hắc mai biển có thể làm chậm đông máu và giảm nhẹ huyết áp, đường huyết. Nếu bạn dùng thuốc chống đông, thuốc huyết áp hoặc thuốc tiểu đường, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thực phẩm bổ sung cô đặc. Ngừng dùng hai tuần trước phẫu thuật.

Bạn có biết…?

• Dầu hắc mai biển được dùng trong bệnh viện ở Nga và Trung Quốc, ví dụ để điều trị bỏng và tổn thương da do xạ trị.
• Dầu được ưa chuộng trong mỹ phẩm nhờ màu sắc rực rỡ và các axit béo nuôi dưỡng. Nó không thay thế kem chống nắng.
• Tên chi Hippophae thường được dịch là “con ngựa sáng bóng”. Theo truyền thuyết, người Hy Lạp cổ cho ngựa ăn lá cây để bộ lông bóng mượt.

Cách dùng hắc mai biển

Hằng ngày:
– Thêm 1–2 muỗng cà phê bột sấy thăng hoa vào sinh tố hoặc sữa chua.
– Pha trà từ quả khô hoặc nấu siro, mứt.
– Thoa dầu hắc mai biển lên da hoặc uống dạng viên nang (hỏi ý kiến bác sĩ trước nếu bạn đang dùng thuốc).

Mẹo:
Vitamin C nhạy cảm với nhiệt. Khi pha trà, để nước nguội xuống dưới 70°C rồi mới rót lên quả.

Công thức

Thức uống buổi sáng hắc mai biển
– 1 cốc nước ấm
– 1 muỗng cà phê bột hắc mai biển
– ½ muỗng cà phê mật ong
– Một chút nước cốt chanh

Khuấy đều và uống vào buổi sáng. Vị chua gắt và tươi mát.

Sinh tố hắc mai biển
– 1 quả chuối
– 1 cốc sữa thực vật
– 1 muỗng cà phê bột hắc mai biển
– ½ muỗng cà phê gừng
– 1 muỗng canh hạt lanh
Xay đến khi mịn. Chuối làm dịu vị chua của quả.

Tóm lại

Hắc mai biển là loại quả giàu dinh dưỡng với nhiều vitamin C, carotenoid và một loại dầu đặc biệt. Bằng chứng tốt nhất liên quan đến hàm lượng vitamin, da và khô mắt. Dưới dạng nước ép, bột hay dầu, nó là một bổ sung ngon và lành mạnh cho chế độ ăn – không phải thần dược.