Prunus avium
Czereśnie to jedna z największych przyjemności wczesnego lata. Podobnie jak ich kwaśne krewniaczki – wiśnie – zawierają antocyjany, inne polifenole i niewielkie ilości melatoniny. Badania – głównie z wiśniami, ale częściowo też ze słodkimi odmianami, takimi jak Bing – sugerują, że czereśnie mogą obniżać markery zapalne i kwas moczowy oraz być może wspierać sen.
Czereśnie są też wszechstronne: w kuchni, w pielęgnacji i w ogrodzie, gdzie drzewa są ważnym wczesnym źródłem pożywienia dla pszczół.
Wartości odżywcze (na 100 g świeżych czereśni):
| Składnik | Ilość |
|---|---|
| Energia | 63 kcal |
| Węglowodany | 16 g |
| Błonnik | 2,1 g |
| Witamina C | 7 mg |
| Witamina A (beta-karoten) | 38 µg |
| Witamina K | 2,1 µg |
| Potas | 222 mg |
| Antocyjany | dużo |
| Melatonina | naturalnie obecna |
| Polifenole | silne działanie |
Czereśnie zawierają nieco więcej cukru niż wiśnie, ale dzięki błonnikowi mają umiarkowany indeks glikemiczny.
Korzyści zdrowotne
- Stany zapalne – W badaniach z udziałem zdrowych dorosłych codzienne jedzenie czereśni przez kilka tygodni obniżało kilka markerów zapalnych.
- Dna moczanowa i kwas moczowy – Czereśnie i wiśnie mogą obniżać poziom kwasu moczowego. W badaniu obserwacyjnym osoby z dną, które jadły te owoce, miały mniej napadów.
- Sen – Czereśnie zawierają melatoninę i tryptofan. Niewielkie badania – głównie z sokiem z wiśni – wykazały nieco lepszy sen. Ilość melatoniny w owocach jest znacznie mniejsza niż w suplementach.
- Serce i naczynia – Potas i polifenole mogą pomagać utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi.
- Wysiłek i regeneracja – Badania z sokiem wykazały mniejszą bolesność mięśni po intensywnym wysiłku; w większości stosowano wiśnie.
- Poziom cukru – Świeże czereśnie w normalnych porcjach są w porządku dla większości osób z insulinoopornością lub cukrzycą typu 2. Suszone czereśnie i sok zawierają znacznie więcej cukru.
- Skóra – Witamina C i polifenole chronią komórki; witamina C jest potrzebna do tworzenia kolagenu.
Nie ma dowodów, że czereśnie pomagają przy ADHD, nieszczelnym jelicie czy przewlekłym zmęczeniu.
Zastosowanie
W kuchni
Czereśnie świetnie sprawdzają się:
- jako baza kompotów, sosów i domowych lodów,
- w koktajlach z migdałami i kefirem,
- w ciastach, clafoutis lub na granoli,
- suszone lub mrożone – po zamrożeniu zachowują większość składników.
W ziołolecznictwie
- Ogonki czereśni – tradycyjnie jako łagodnie moczopędna herbata
- Kora – tradycyjnie stosowana przy kaszlu
W kosmetyce
- Maseczki ze świeżych czereśni – tradycyjny domowy sposób na skórę
- Ekstrakty – w naturalnych kosmetykach ze względu na właściwości antyoksydacyjne
- Olej z pestek czereśni – lekki, odżywczy olej do skóry wrażliwej
W ogrodzie
- Czereśnie kwitną wcześnie i są ważnym źródłem pożywienia dla pszczół i innych zapylaczy
- Liście można kompostować
- Czereśnia to piękne drzewo przy domu, pasujące też do ogrodów permakulturowych
Uwaga: Pestki czereśni zawierają amygdalinę, z której przy rozgryzieniu może uwalniać się cyjanowodór. Przypadkowe połknięcie pestki jest nieszkodliwe, ale nie rozgryzaj i nie jedz nasion.
Dobre połączenia
- Migdały lub orzechy laskowe – białko i zdrowe tłuszcze
- Kefir lub jogurt naturalny – przekąska przyjazna jelitom
- Gorzka czekolada (70%+) – klasyczne połączenie bogate w polifenole
- Siemię lniane – dodatkowy błonnik
- Imbir i kurkuma – w rozgrzewającym koktajlu
Sugerowane ilości
- Dorośli: 100–200 g świeżych czereśni dziennie (około miseczki)
- Dzieci: 50–100 g dziennie
- Herbata z ogonków: 1 łyżka suszonych ogonków na 250 ml wody, parzyć 10 minut
Przepis: koktajl z czereśniami i kefirem
Składniki:
- 1 szklanka świeżych czereśni bez pestek
- ½ banana
- 1 łyżka zmielonych migdałów
- 1 łyżeczka nasion chia
- ¾ szklanki kefiru
- ½ łyżeczki startego świeżego imbiru
- kilka kropli soku z cytryny
Przygotowanie:
Zmiksuj wszystkie składniki na gładko i wypij od razu – dobre śniadanie lub napój po treningu.
Czy wiesz, że…?
- W Japonii kwiat wiśni (sakura) jest symbolem piękna i przemijania. Podczas hanami ludzie spotykają się pod kwitnącymi drzewami.
- Poduszki z pestek czereśni to tradycyjny domowy sposób: podgrzane w piekarniku lub mikrofalówce długo trzymają ciepło i pomagają przy napiętych mięśniach.
- Czereśnie dojrzewają wcześnie latem, dlatego w wielu krajach należą do pierwszych świeżych owoców sezonu.
- W niektórych europejskich wierzeniach czereśnia rosnąca przy domu miała chronić go przed piorunem.
Podsumowanie
Czereśnie to pyszny letni owoc z przeciwzapalnymi polifenolami i obiecującymi dowodami na niższy poziom kwasu moczowego i markerów zapalnych. Jedz je świeże w sezonie, w umiarkowanych ilościach, jako część urozmaiconej diety.
