Trametes versicolor
Czym jest wrośniak różnobarwny?
Wrośniak różnobarwny (po angielsku turkey tail, „indyczy ogon”) zawdzięcza nazwę cienkim, wachlarzowatym kapeluszom z pasami w odcieniach brązu, szarości, błękitu i rdzy, które przypominają ogon dzikiego indyka. To jeden z najpospolitszych grzybów na świecie – rośnie na martwym drewnie liściastym niemal w każdym lesie, także w Polsce. W tradycyjnej medycynie chińskiej znany jest jako yun zhi i od dawna stosuje się go do wzmacniania organizmu oraz wspierania płuc i wątroby.
Co go wyróżnia: dwa ekstrakty z wrośniaka – PSK i PSP – należą do najlepiej przebadanych klinicznie związków z grzybów. PSK jest od dziesięcioleci dopuszczony w Japonii jako uzupełniające leczenie niektórych nowotworów.
Wartości odżywcze (na 100 g, suszony)
| Składnik | Ilość |
|---|---|
| Polisacharydy (beta-glukany) | 45 g |
| Białko | 12 g |
| Błonnik | 32 g |
| Witamina D | 8,9 µg |
| Potas | 420 mg |
| Selen | 32 µg |
| Cynk | 5,4 mg |
| Miedź | 0,6 mg |
To wartości przybliżone. Ponieważ wrośniak przyjmuje się w gramach, polisacharydy są znacznie ważniejsze niż minerały.
Korzyści zdrowotne
Najlepiej przebadane działania wrośniaka to:
- Modulacja odporności
PSK i PSP aktywują komórki odpornościowe, takie jak komórki NK i limfocyty T. Jest to dobrze udokumentowane w badaniach laboratoryjnych i klinicznych. - Uzupełniające leczenie onkologiczne
W Japonii PSK stosuje się obok operacji i chemioterapii, głównie przy raku żołądka i jelita grubego. Metaanalizy japońskich badań wykazały u tych pacjentów lepsze wskaźniki przeżycia. Małe amerykańskie badanie u kobiet z rakiem piersi pokazało poprawę funkcji odpornościowych po radioterapii. Wrośniak nie zastępuje leczenia nowotworu. - Zdrowie jelit
W niewielkim badaniu u zdrowych osób PSP działał prebiotycznie i korzystnie zmieniał skład mikrobiomu jelitowego. - Działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne
Wykazane głównie w badaniach laboratoryjnych. - Działanie przeciwwirusowe
Badane np. przy zakażeniach HPV; dane są wciąż wstępne.
Nie ma dowodów, że wrośniak pomaga przy ADHD, cukrzycy, insulinooporności czy nieszczelnym jelicie. W tych obszarach istnieją co najwyżej dane laboratoryjne.
W kuchni
Wrośniak nie jest grzybem jadalnym w zwykłym sensie – jest cienki, twardy i skórzasty. Stosuje się go:
- jako herbatę lub bulion (gotowany co najmniej 30–60 minut),
- jako proszek w koktajlach lub kapsułkach,
- w mieszankach grzybowych, np. z reishi lub chagą.
W medycynie tradycyjnej
- Stosowany w tradycyjnej medycynie chińskiej i japońskiej Kampo do wzmacniania organizmu
- Tradycyjnie uważany za tonik qi i stosowany dla płuc, wątroby i śledziony
- Często stosowany po chorobie, by odzyskać siły
W kosmetyce i pielęgnacji skóry
- Ekstrakty z wrośniaka pojawiają się w niektórych kosmetykach ze względu na właściwości antyoksydacyjne
- Badania nad wpływem na skórę są dopiero na początku
W ogrodzie i ekologii
- Jako grzyb rozkładający drewno wrośniak rozkłada martwe drewno i zwraca składniki odżywcze do gleby
- Łatwo go uprawiać na kłodach drzew liściastych, dlatego jest popularny wśród domowych hodowców grzybów i ogrodników permakulturowych
- Bada się go pod kątem mykoremediacji, czyli rozkładu zanieczyszczeń przez grzyby
Czy wiesz, że…?
PSK (polisacharyd K, nazwa handlowa Krestin) dopuszczono w Japonii w latach 70. jako uzupełniający lek onkologiczny – to jeden z nielicznych ekstraktów grzybowych o statusie leku. W japońskich badaniach pacjenci z rakiem jelita grubego, którzy po operacji przyjmowali PSK obok chemioterapii, żyli średnio dłużej niż ci, którzy go nie przyjmowali. Wyniki te pochodzą głównie z Japonii i nie zostały jeszcze potwierdzone w dużych badaniach zachodnich.
Jak stosować i ile dziennie
- Dawka dzienna: zwykle 2–3 g proszku lub ekstraktu; w badaniach onkologicznych stosowano wyższe dawki standaryzowanego PSK lub PSP
- Herbata: gotuj 5–7 g w wodzie co najmniej 45 minut
- Efekty pojawiają się po tygodniach regularnego stosowania
Działania niepożądane i ostrożność: Wrośniak jest zwykle dobrze tolerowany. Opisywano dolegliwości trawienne, ciemne stolce i rzadko ciemnienie paznokci. Porozmawiaj z lekarzem przed przyjmowaniem, jeśli masz chorobę autoimmunologiczną lub przyjmujesz leki immunosupresyjne, a w czasie chemioterapii stosuj go wyłącznie w porozumieniu z zespołem leczącym. Brakuje danych o bezpieczeństwie w ciąży i podczas karmienia piersią.
Połączenia
- Reishi – również stosowany dla odporności
- Chaga – bogata w przeciwutleniacze
- Soplówka jeżowata – dla mózgu i jelit
- Imbir – nadaje herbatom rozgrzewającą nutę
- Korzeń traganka – klasyka tradycyjnej medycyny chińskiej dla odporności
Przepis:
Herbata z wrośniaka z imbirem i melisą
Składniki:
- 5 g suszonego wrośniaka
- 1 łyżeczka suszonego korzenia imbiru
- 1 łyżeczka melisy lub mięty
- 2 szklanki wody
- Opcjonalnie: miód lub cytryna
Przygotowanie:
- Dodaj wrośniaka i imbir do wrzącej wody.
- Gotuj na małym ogniu 45–60 minut.
- Na ostatnie 5 minut dodaj zioła.
- Przecedź, dosłódź do smaku i pij ciepłą.
Herbata ma łagodny, lekko ziemisty smak – dobry rozgrzewający napój na chłodniejsze miesiące.
Podsumowanie
Wrośniak różnobarwny to jeden z najlepiej przebadanych grzybów leczniczych – zwłaszcza jego ekstrakty PSK i PSP, stosowane w Japonii i Chinach jako uzupełniające leczenie onkologiczne. Na co dzień to dobrze tolerowany grzyb, który może wspierać odporność i jelita. Jeśli masz poważną chorobę, najpierw omów jego stosowanie z lekarzem.
