Taraxacum officinale
Dzieci uwielbiają zdmuchiwać jego dmuchawce, ogrodnicy – wyrywać go z trawnika. A przecież mniszek lekarski to jedna z najbardziej użytecznych dzikich roślin: każda jego część jest jadalna, a korzeń i liście mają długą tradycję stosowania przy trawieniu, wątrobie i nerkach.
Czym jest mniszek?
Mniszek ma ząbkowane liście, złote kwiaty i długi korzeń palowy. Liście są bogate w witaminy A, C i K oraz potas; korzeń zawiera substancje gorzkie i inulinę – błonnik, który odżywia pożyteczne bakterie jelitowe. Ponieważ rośnie niemal wszędzie, to też jedna z najłatwiejszych do zbierania dzikich roślin – z dala od dróg i opryskiwanych trawników.
Korzyści zdrowotne mniszka
1. Wspiera wątrobę i wydzielanie żółci
Substancje gorzkie z korzenia pobudzają wydzielanie żółci, która pomaga trawić tłuszcze. Mniszek tradycyjnie stosuje się przy łagodnych dolegliwościach wątroby i pęcherzyka żółciowego, choć badań na ludziach jest wciąż niewiele.
2. Wspomaga trawienie
Zarówno liście, jak i korzeń pobudzają apetyt i wydzielanie soków trawiennych oraz mogą łagodzić wzdęcia i uczucie pełności. Inulina z korzenia działa prebiotycznie.
3. Łagodnie moczopędny
Liście mniszka zwiększają ilość oddawanego moczu. W przeciwieństwie do wielu leków moczopędnych zawierają też dużo potasu, więc rzadziej prowadzą do jego niedoboru. Dlatego herbatę z mniszka stosuje się wspierająco przy drogach moczowych.
4. Działa antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie
Liście i kwiaty zawierają polifenole o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Tradycyjnie mniszek stosuje się też przy problemach skórnych, ale dowody są tu głównie anegdotyczne.
Jak stosować mniszek?
- Herbata z korzenia lub liści – na trawienie i drogi moczowe.
- Młode liście w sałatkach – lekko gorzkie i bogate w składniki; najlepiej zbierać je wiosną.
- Syrop z kwiatów („miód mniszkowy”) – słodki, podobny do miodu.
- Nalewka z korzenia – dla silniejszego działania na trawienie.
Bezpieczeństwo
Nie stosuj mniszka bez konsultacji z lekarzem przy niedrożności dróg żółciowych, kamicy żółciowej czy niedrożności jelit. Osoby uczulone na rośliny astrowate mogą na niego reagować. Ze względu na działanie moczopędne skonsultuj się z lekarzem, jeśli przyjmujesz leki moczopędne, lit lub leki na nadciśnienie.
Warto wiedzieć
- Angielska nazwa „dandelion” pochodzi od francuskiego dent de lion – „lwi ząb” – od kształtu liści.
- Prażony korzeń mniszka służy jako bezkofeinowy zamiennik kawy.
- Z kwiatów mniszka robi się wino i syrop.
Podsumowanie
Mniszek to cenna dzika roślina wspierająca trawienie, wydzielanie żółci i drogi moczowe, a wiosną także odżywcza sałata. Gdy następnym razem zobaczysz go w ogrodzie, zastanów się, czy nie zerwać kilku liści do kuchni.
