Hypericum perforatum
Dziurawiec należy do najlepiej przebadanych roślin leczniczych w Europie. Od stuleci stosuje się go przy obniżonym nastroju, napięciu nerwowym i dolegliwościach trawiennych, a dziś jego wyciągi należą do środków ziołowych z najmocniejszymi dowodami przy łagodnej do umiarkowanej depresji. To także jedno z ziół o najważniejszych interakcjach z lekami – zasługuje więc zarówno na szacunek, jak i na ostrożność.
Czym jest dziurawiec?
Dziurawiec to dzika roślina o jaskrawożółtych kwiatach, które kwitną w okolicach przesilenia letniego i dnia św. Jana (24 czerwca) – stąd jego angielska nazwa „ziele św. Jana”. Jego kluczowe substancje czynne to hyperforyna i hiperycyna. Wpływają na przekaźniki serotoninę, dopaminę i noradrenalinę w mózgu, a także działają przeciwzapalnie.
Korzyści zdrowotne dziurawca
1. Łagodna do umiarkowanej depresja
Badania kliniczne pokazują, że standaryzowane wyciągi mogą być przy łagodnej do umiarkowanej depresji mniej więcej tak skuteczne jak standardowe leki przeciwdepresyjne, przy mniejszej liczbie działań niepożądanych. Działanie pojawia się po dwóch do czterech tygodniach. Depresja zawsze wymaga jednak opieki lekarskiej: porozmawiaj z lekarzem przed zastosowaniem dziurawca i nigdy nie stosuj go przy ciężkiej depresji ani myślach samobójczych.
2. Wsparcie trawienia
Tradycyjnie ziele stosuje się przy niestrawności, wzdęciach i uczuciu pełności, ponieważ pobudza wydzielanie żółci.
3. Koi skórę
Stosowany zewnętrznie w postaci oleju dziurawiec pomaga przy drobnych oparzeniach, stłuczeniach, podrażnionej skórze i napięciu mięśni. Jego przeciwzapalne związki wspierają gojenie skóry.
4. Spokój i sen
Łagodząc napięcie nerwowe, dziurawiec może pośrednio poprawić sen. Nie jest jednak środkiem nasennym i sam w sobie nie leczy bezsenności.
Jak go stosować
- Herbata z suszonego ziela – jedna do dwóch filiżanek dziennie przy łagodnym niepokoju nerwowym.
- Olej z dziurawca – na skórę i mięśnie (nie wystawiaj posmarowanej skóry na słońce).
- Standaryzowane wyciągi w tabletkach lub kapsułkach – forma stosowana w badaniach nad depresją; tylko po konsultacji z lekarzem.
Ważne: interakcje i działania niepożądane
Dziurawiec przyspiesza rozkład wielu leków w wątrobie i może sprawić, że przestaną działać. Dotyczy to między innymi:
- hormonalnych środków antykoncepcyjnych (w tym tabletek),
- leków przeciwdepresyjnych (ryzyko zespołu serotoninowego przy łączeniu),
- leków przeciwzakrzepowych, takich jak warfaryna,
- leków na HIV, leków immunosupresyjnych po przeszczepach oraz niektórych leków nasercowych i przeciwnowotworowych.
Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki, zapytaj lekarza lub farmaceutę, zanim sięgniesz po dziurawiec. Może on też zwiększać wrażliwość skóry na słońce i nie jest zalecany w ciąży ani podczas karmienia piersią.
Warto wiedzieć
- W wierzeniach ludowych dziurawiec miał odpędzać złe duchy i „mroczne nastroje”.
- Gdy spojrzysz na liść pod światło, zobaczysz drobne przeświecające kropki – gruczoły olejkowe, od których pochodzi nazwa perforatum i polska nazwa „dziurawiec”.
- Kwiaty zalane olejem barwią go na ciemnoczerwono dzięki hiperycynie.
Podsumowanie
Dziurawiec to dobrze przebadany środek ziołowy przy łagodnie do umiarkowanie obniżonym nastroju, dolegliwościach trawiennych i w pielęgnacji skóry. Jego działanie jest prawdziwe – i właśnie dlatego trzeba go stosować z rozwagą, a jeśli przyjmujesz inne leki, tylko po konsultacji z lekarzem.
