Cynara scolymus
Atisô là món ngon của ẩm thực Địa Trung Hải và đồng thời là thảo dược đã được công nhận. Ở Việt Nam, trà atisô Đà Lạt cũng rất quen thuộc. Đặc biệt là lá atisô được dùng cho rối loạn tiêu hóa, và nghiên cứu cho thấy chúng có thể giúp khi no căng và cholesterol hơi cao.
Atisô là gì?
Atisô là cây lâu năm thuộc họ Cúc, có nguồn gốc từ vùng Địa Trung Hải. Chúng ta ăn búp hoa; giá trị làm thuốc chủ yếu nằm ở lá. Lá chứa chất đắng, các axit caffeoylquinic như cynarin, và flavonoid.
Lợi ích sức khỏe của atisô
1. Hỗ trợ dòng chảy mật
Chiết xuất lá atisô kích thích sản xuất và dòng chảy mật, giúp tiêu hóa chất béo. Vì vậy nó theo truyền thống được dùng sau bữa ăn nhiều dầu mỡ và cho các rối loạn nhẹ ở gan và túi mật.
2. Có thể hạ nhẹ cholesterol
Các phân tích tổng hợp cho thấy chiết xuất lá atisô có thể giảm vừa phải cholesterol toàn phần và LDL. Tác dụng nhỏ hơn nhiều so với statin và không thay thế điều trị y tế, nhưng có thể hữu ích khi chỉ số tăng nhẹ.
3. Làm dịu khó tiêu
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy chiết xuất atisô có thể giảm đầy hơi, no căng và buồn nôn ở người khó tiêu chức năng.
4. Có thể giúp kiểm soát đường huyết
Một số nghiên cứu gợi ý atisô có thể cải thiện nhẹ đường huyết. Lõi atisô còn chứa inulin, chất xơ nuôi lợi khuẩn đường ruột.
Cách dùng atisô
- Trà lá – một thìa canh lá khô cho mỗi tách nước nóng, hãm 10–15 phút, một đến hai tách mỗi ngày (khá đắng).
- Chiết xuất và viên nang – dạng dùng trong hầu hết các nghiên cứu.
- Atisô tươi – hấp hoặc nướng, ăn như rau.
An toàn
Không dùng chiết xuất atisô khi bị tắc ống mật hoặc sỏi mật nếu chưa hỏi bác sĩ. Người dị ứng cây họ Cúc có thể phản ứng với nó. Khi đang cho con bú, hãy hỏi bác sĩ trước.
Điều đáng biết
- Người La Mã cổ đại coi atisô là món ngon và là thuốc kích thích tình dục.
- Từ “artichoke” bắt nguồn từ tiếng Ả Rập al-kharshuf.
- Sau khi ăn atisô, nhiều người thấy nước có vị ngọt – cynarin tạm thời thay đổi vị giác.
Tóm tắt
Atisô vừa là rau đặc sản vừa là thảo dược hữu ích cho tiêu hóa và dòng chảy mật, với tác dụng vừa phải lên cholesterol. Dù làm trà, chiết xuất hay đơn giản là món ăn, nó là lựa chọn tốt sau bữa ăn nhiều dầu mỡ.
