Cynara scolymus
Karczochy to przysmak kuchni śródziemnomorskiej, a jednocześnie uznany środek ziołowy. Szczególnie liście stosuje się przy dolegliwościach trawiennych, a badania pokazują, że mogą pomagać przy uczuciu pełności i lekko podwyższonym cholesterolu.
Czym jest karczoch?
Karczoch zwyczajny to bylina z rodziny astrowatych, pochodząca z basenu Morza Śródziemnego. Jemy jego pąki kwiatowe; wartość leczniczą mają głównie liście. Zawierają one substancje gorzkie, kwasy kawoilochinowe, takie jak cynaryna, i flawonoidy.
Korzyści zdrowotne karczocha
1. Wspiera wydzielanie żółci
Ekstrakt z liści karczocha pobudza wytwarzanie i wydzielanie żółci, która pomaga trawić tłuszcze. Dlatego tradycyjnie stosuje się go po ciężkich posiłkach i przy łagodnych dolegliwościach wątroby i pęcherzyka żółciowego.
2. Może lekko obniżać cholesterol
Metaanalizy pokazują, że ekstrakt z liści karczocha może umiarkowanie obniżać cholesterol całkowity i LDL. Efekt jest znacznie mniejszy niż w przypadku statyn i nie zastępuje leczenia, ale przy lekko podwyższonym poziomie może być przydatny.
3. Łagodzi niestrawność
Badania kliniczne pokazują, że ekstrakt z karczocha może łagodzić wzdęcia, uczucie pełności i nudności u osób z dyspepsją czynnościową.
4. Może pomagać przy poziomie cukru
Niektóre badania sugerują, że karczoch może nieco poprawiać poziom cukru we krwi. Serce karczocha zawiera też inulinę – błonnik, który odżywia pożyteczne bakterie jelitowe.
Jak stosować karczoch?
- Herbata z liści – łyżka suszonych liści na filiżankę gorącej wody, parzyć 10–15 minut, jedna–dwie filiżanki dziennie (dość gorzka).
- Ekstrakty i kapsułki – forma stosowana w większości badań.
- Świeże karczochy – gotowane na parze lub pieczone, jako warzywo.
Bezpieczeństwo
Nie stosuj ekstraktu z karczocha bez konsultacji z lekarzem przy niedrożności dróg żółciowych lub kamicy żółciowej. Osoby uczulone na rośliny astrowate mogą na niego reagować. W okresie karmienia piersią najpierw zapytaj lekarza.
Warto wiedzieć
- Starożytni Rzymianie uważali karczocha za przysmak i afrodyzjak.
- Słowo „karczoch” pochodzi od arabskiego al-charszuf.
- Po zjedzeniu karczocha woda wielu osobom wydaje się słodka – cynaryna na chwilę zmienia odczuwanie smaku.
Podsumowanie
Karczoch to zarówno wykwintne warzywo, jak i przydatny środek ziołowy wspierający trawienie i wydzielanie żółci, z umiarkowanym wpływem na cholesterol. Jako herbata, ekstrakt czy po prostu na talerzu – to dobry wybór po ciężkich posiłkach.
