Urtica dioica
Nhiều người ở châu Âu nhớ cây tầm ma từ thời thơ ấu: chỉ một bước sai là chân rát cả tiếng đồng hồ. Vậy mà tầm ma là một trong những cây dại bổ dưỡng nhất châu Âu và là vị thuốc thảo dược lâu đời, dùng làm trà, làm rau và cả để chăm sóc tóc.
Tầm ma là gì?
Tầm ma là cây lâu năm, lá và thân phủ lông ngứa mảnh chứa axit formic, histamine và các chất gây kích ứng khác. Phơi khô, chần hoặc nấu chín sẽ làm mất hoàn toàn cảm giác ngứa rát. Lá non giàu sắt, canxi, vitamin C, vitamin K và folate.
Lợi ích sức khỏe của tầm ma
1. Lợi tiểu nhẹ nhàng
Trà lá tầm ma làm tăng lượng nước tiểu và theo truyền thống được dùng để hỗ trợ đường tiết niệu và giúp cơ thể đào thải axit uric. Nó thường có mặt trong các đợt “thanh lọc” mùa xuân – bằng chứng chủ yếu là truyền thống, nhưng tác dụng lợi tiểu đã được xác nhận rõ.
2. Dưỡng chất cho máu khỏe
Tầm ma cung cấp sắt, folate và vitamin C, đều cần để tạo hồng cầu. Súp hoặc trà tầm ma có thể là phần hữu ích của chế độ ăn, nhưng thiếu sắt đã được chẩn đoán cần điều trị y tế.
3. Tóc, da và móng
Tầm ma có đặc tính chống viêm và theo truyền thống được dùng cho da dầu, gàu và rụng tóc, cả dạng trà lẫn nước gội. Bằng chứng khoa học cho các công dụng này còn hạn chế, nhưng chúng nhẹ nhàng và được ưa chuộng.
4. Tác dụng chống viêm
Chiết xuất tầm ma có thể giảm giải phóng các chất trung gian gây viêm. Nghiên cứu gợi ý lợi ích cho đau khớp do thoái hóa và, với rễ tầm ma, cho các triệu chứng tiết niệu do phì đại tuyến tiền liệt.
Cách dùng tầm ma
- Trà từ lá khô – thành đợt hai đến ba tuần, sau đó nghỉ.
- Nước xả tóc – cho gàu và da đầu dầu.
- Súp tầm ma – lá non mùa xuân có vị giống rau bina.
- Nước ép từ lá tươi – vị đậm, nên pha cùng nước ép khác.
An toàn
Nếu bạn bị bệnh thận hoặc tim kèm giữ nước, không dùng tầm ma để lợi tiểu khi chưa có ý kiến bác sĩ. Nó có thể tương tác với thuốc lợi tiểu, lithium và thuốc huyết áp, và hàm lượng vitamin K của nó quan trọng nếu bạn dùng thuốc chống đông. Tránh liều điều trị khi mang thai. Luôn uống đủ nước khi dùng trà tầm ma.
Điều đáng biết
- Lá tầm ma tươi chứa nhiều canxi hơn sữa và lượng vitamin C khá tốt.
- Sợi tầm ma đã được dùng dệt vải hàng thế kỷ, và vải tầm ma vẫn được sản xuất đến nay.
- Trong y học dân gian, người ta cố ý quất tầm ma lên khớp đau để giảm viêm khớp – và các nghiên cứu nhỏ gợi ý cách này có thể thực sự có ích.
Tóm tắt
Tầm ma là cây dại bổ dưỡng có tác dụng lợi tiểu nhẹ và chống viêm. Dù làm trà, súp hay nước xả tóc, đây là món bổ sung đơn giản, rẻ tiền cho thói quen của bạn – chỉ cần đeo găng tay khi hái.
