Aronia: korzyści dla serca, ciśnienia i poziomu cukru

Aronia melanocarpa
Jedno z najbogatszych źródeł antocyjanów

Aronia czarnoowocowa pochodzi z Ameryki Północnej, a dziś jest szeroko uprawiana w Europie Środkowej i Wschodniej – Polska jest jednym z największych producentów na świecie. Ma cierpki, ściągający smak – wywołuje uczucie suchości w ustach. Mało kto je ją na surowo, ale jako sok, proszek lub w połączeniu ze słodszymi owocami jest bardzo uniwersalna.

Aronia wyróżnia się bardzo dużą zawartością antocyjanów i innych polifenoli – większą niż w większości innych owoców jagodowych. To z ich powodu bada się jej wpływ na ciśnienie krwi, naczynia i lipidy.

Wartości odżywcze (na 100 g suszonej aronii)

Korzyści zdrowotne

• Ciśnienie krwi – Metaanalizy pokazują, że sok i ekstrakty z aronii mogą lekko obniżać ciśnienie, zwłaszcza u osób z podwyższonym. Efekt jest umiarkowany, ale zauważalny.
• Naczynia krwionośne – Antocyjany mogą poprawiać elastyczność i funkcję naczyń.
• Lipidy we krwi – Niektóre badania wykazały niższy cholesterol LDL i trójglicerydy.
• Poziom cukru – W niewielkich badaniach z udziałem osób z cukrzycą typu 2 lub zespołem metabolicznym ekstrakt z aronii lekko obniżał cukier na czczo. Błonnik i mała ilość cukru sprawiają, że suszone owoce to dobry wybór.
• Działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne – Dobrze udokumentowane w badaniach laboratoryjnych; w badaniach na ludziach spadały niektóre markery zapalne.
• Układ odpornościowy – Działanie przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne w badaniach laboratoryjnych.

Nie ma dowodów, że aronia pomaga przy ADHD czy nieszczelnym jelicie albo że „oczyszcza” wątrobę. Jej działanie neuroprotekcyjne badano tylko w laboratorium i na zwierzętach.

Uwaga: Surowe owoce aronii zawierają niewielkie ilości amygdaliny, z której może uwalniać się cyjanowodór. W zwykłych ilościach spożywczych nie stanowi to problemu – gotowanie, suszenie i wyciskanie soku dodatkowo zmniejszają jej zawartość. Jeśli przyjmujesz leki na nadciśnienie, kontroluj ciśnienie, gdy zaczynasz regularnie pić sok z aronii.

Zastosowanie w ziołolecznictwie

• Owoce – w Europie Wschodniej tradycyjnie stosowane przy nadciśnieniu i dla wzmocnienia naczyń
• Sok – ściągający; tradycyjnie stosowany przy infekcjach dróg moczowych (dowody są słabe)
• Liście – rzadko stosowane; tradycyjnie uważane za łagodnie moczopędne
• Suszona aronia – do herbat, mieszanek lub w proszku

Zastosowanie w kuchni

Cierpki smak aronii najlepiej sprawdza się w połączeniach:

• koktajle z bananem i napojem roślinnym,
• sok zmieszany z jabłkiem lub imbirem,
• dżem o niskiej zawartości cukru z daktylami lub gruszkami,
• wypieki, muffiny, pieczywo lub granola,
• herbaty z hibiskusem, dziką różą lub miętą,
• proszek w jogurcie, owsiance lub deserach.

Czysty sok z aronii jest bardzo cierpki – rozcieńcz go wodą lub wymieszaj z sokiem jabłkowym.

W naturalnej pielęgnacji

• Proszek z aronii – w antyoksydacyjnych maseczkach
• Wyciągi wodne – w tonikach i mgiełkach do twarzy
• Bogata w przeciwutleniacze – chroni skórę przed stresem oksydacyjnym
• Przy wrażliwej skórze najpierw przetestuj na małym fragmencie

Dobre połączenia

• Czarna porzeczka – dodaje witaminy C, której aronia ma stosunkowo mało
• Kakao lub cynamon – łagodzą cierpki smak
• Imbir lub kurkuma – w rozgrzewającej herbacie lub koktajlu
• Kefir lub jogurt – produkty fermentowane dla jelit

Sugerowane ilości

• Dzieci: 1–2 łyżeczki suszonych owoców lub 50–100 ml rozcieńczonego soku
• Dorośli: 1–2 łyżki suszonych owoców lub 100–200 ml soku
• Herbata: 1 łyżka suszonych owoców na filiżankę wrzątku, parzyć 15 minut
• Proszek: 1–2 łyżeczki dziennie w posiłkach lub napojach

Przechowywanie

• Suszone owoce: w szklanym słoiku, w chłodnym, ciemnym i suchym miejscu
• Proszek: szczelnie zamknięty, z dala od wilgoci
• Sok: w lodówce, najlepiej niesłodzony

Czy wiesz, że…?

Aronia to jeden z najbogatszych w antocyjany owoców na świecie – zawiera ich kilka razy więcej niż borówki.
Na początku XX wieku roślinę sprowadzono z Ameryki Północnej do Rosji, gdzie botanik Iwan Miczurin przekształcił ją w roślinę uprawną. Stamtąd rozprzestrzeniła się po całej Europie Wschodniej.
Owoce dojrzewają późnym latem i długo utrzymują się na krzewie, nawet do jesieni.

Podsumowanie

Aronia to wyjątkowo bogata w polifenole jagoda z dobrymi dowodami na umiarkowane obniżanie ciśnienia. Do jej cierpkiego smaku trzeba się przyzwyczaić, ale w koktajlach, sokach i wypiekach to łatwy sposób na więcej związków roślinnych w diecie.