Chăm sóc tay và chân tự nhiên: móng, da và những nghi thức đơn giản

Đôi tay và đôi chân làm việc vất vả mỗi ngày – cầm nắm, mang vác, bám giữ và nâng đỡ chúng ta. Thế nhưng chúng thường bị xếp cuối cùng trong thói quen chăm sóc.

Bài viết nói về cấu tạo của móng, thành phần tự nhiên, làm móng tay và chân tại nhà và một số truyền thống chăm sóc trên thế giới.

Tay và chân có điểm gì chung?

Cả hai đều chịu nhiều tác động: tay tiếp xúc với nước, chất tẩy rửa, lạnh và tia UV; chân chịu áp lực, mồ hôi, giày chật và thiếu không khí. Da lòng bàn tay và lòng bàn chân dày hơn những nơi khác và không có tuyến bã nhờn – vì vậy dễ khô và tạo chai.

Và còn có móng. Thay đổi về màu sắc, hình dạng hoặc bề mặt đôi khi có thể báo hiệu vấn đề sức khỏe, nên rất đáng để quan sát kỹ.

Cấu tạo của móng – bên dưới bề mặt là gì?

Phần móng nhìn thấy được làm từ keratin đã chết và cứng lại, giống như tóc. Nhưng nó mọc ra từ mô sống có mạch máu và dây thần kinh.

Các phần chính của móng:

• Mầm móng (matrix) – vùng tăng trưởng dưới da ở gốc móng, nơi tạo ra tế bào móng mới. Tổn thương ở đây có thể gây thay đổi móng vĩnh viễn.
• Giường móng – lớp da dưới bản móng, giàu mạch máu; tạo màu hồng cho móng.
• Bản móng – phần nhìn thấy, gồm nhiều lớp keratin.
• Liềm móng (lunula) – hình bán nguyệt nhạt màu ở gốc móng, là phần nhìn thấy của mầm móng. Kích thước khác nhau ở mỗi người và thường không phải dấu hiệu bệnh.
• Biểu bì và nếp móng – bịt kín khe hở giữa da và móng, bảo vệ khỏi nhiễm trùng.

Móng tay mọc khoảng 3 mm mỗi tháng, nên cần khoảng sáu tháng để thay mới hoàn toàn. Móng chân dày hơn, chỉ mọc khoảng 1–1,5 mm mỗi tháng – cả móng cần 12–18 tháng – và dễ bị biến dạng, nhiễm nấm hơn.

Chăm sóc hằng ngày – nền tảng

Tay:

• Rửa bằng nước ấm, không nóng, với xà phòng dịu nhẹ, ví dụ xà phòng dầu ô liu hoặc xà phòng Aleppo.
• Thoa kem tay sau khi rửa – tìm loại có bơ hạt mỡ, glycerin hoặc lanolin.
• Đeo găng khi dọn dẹp và khi trời lạnh.
• Mỗi tuần một lần: tẩy tế bào chết nhẹ bằng đường với mật ong và dầu dừa.

Chân:

• Đi chân trần hoặc mang giày, tất thoáng khí trong một phần thời gian trong ngày.
• Lau khô kỹ kẽ ngón sau khi rửa – độ ẩm tạo điều kiện cho nấm chân.
• Mỗi ngày hoặc cách ngày: thoa kem chứa 5–10% urea lên gót chân và vùng da khô.

Quan trọng với người tiểu đường: Kiểm tra bàn chân mỗi ngày xem có vết thương, phồng rộp hay vùng đỏ không, tránh dụng cụ sắc nhọn và để chuyên gia chăm sóc bàn chân xử lý vết chai và móng chân.

Làm móng tay và chân tại nhà

Làm móng tay tự nhiên:

• Ngâm tay trong nước hãm hoa cúc ấm.
• Đẩy nhẹ da quanh móng bằng que gỗ. Đừng cắt – chúng bảo vệ khỏi nhiễm trùng.
• Dũa móng theo một chiều và cắt thẳng, bo tròn nhẹ hai góc.
• Làm nhẵn bề mặt bằng miếng đánh bóng mềm – không nên quá thường xuyên vì làm mỏng móng.
• Thoa dầu dưỡng lên móng và da quanh móng.

Làm móng chân tự nhiên:

• Ngâm chân trong nước ấm với muối Epsom và vài giọt dầu oải hương hoặc bạc hà.
• Nhẹ nhàng loại bỏ da dày bằng dũa chân gốm hoặc thủy tinh. Tránh miếng dán trị chai có axit và dao cạo.
• Cắt móng chân thẳng ngang và không quá ngắn – để tránh móng mọc quặp.
• Nhỏ vài giọt dầu tràm trà pha loãng lên móng dễ bị nấm – không bao giờ dùng nguyên chất.
• Kết thúc bằng kem dưỡng chân và mang tất cotton qua đêm.

Móng chân dày lên, ngả vàng hoặc dễ vụn thường là dấu hiệu nấm móng, cần điều trị đặc hiệu – hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ.

Thành phần tự nhiên và tác dụng

Mặt nạ và tẩy tế bào chết tự làm

Tẩy tế bào chết cho chân: 1 muỗng canh muối Epsom + 1 muỗng canh dầu dừa + 2–3 giọt tinh dầu bạc hà.

Tẩy tế bào chết cho tay: 1 muỗng canh đường nâu + 1 muỗng cà phê mật ong + 1 muỗng cà phê dầu ô liu.

Mặt nạ dưỡng: 2 muỗng canh sữa chua không đường + một chút nghệ + vài giọt dầu hạt nho.

Chăm sóc chuyên sâu: sau khi đắp mặt nạ hoặc thoa kem đặc, quấn tay hoặc chân trong khăn ấm 20 phút.

Không tẩy tế bào chết trên da nứt nẻ hoặc đang viêm.

Nghi thức hằng tuần cho tay và chân

1. Ngâm tay chân trong nước ấm với hoa cúc.
2. Tẩy tế bào chết nhẹ – đường cho tay, muối cho chân.
3. Chăm sóc móng: cắt, đẩy da quanh móng, dũa.
4. Đắp mặt nạ đất sét và mật ong.
5. Quấn trong khăn ấm.
6. Massage với dầu thì là đen hoặc dầu hạnh nhân.
7. Thoa kem đặc và đeo găng tay hoặc tất cotton qua đêm.

Truyền thống chăm sóc trên thế giới

• Trung Quốc: massage chân và bấm huyệt bàn chân rất phổ biến. Quan niệm rằng các điểm trên bàn chân tương ứng với nội tạng chưa được khoa học chứng minh – nhưng massage chân giúp thư giãn.
• Ấn Độ: trong Ayurveda, bàn chân được massage bằng dầu mè ấm trước khi ngủ (padabhyanga).
• Nhật Bản: nước vo gạo và cám gạo theo truyền thống được dùng để chăm sóc da.
• Iceland: bùn silic giàu khoáng từ nước địa nhiệt được dùng ở các spa để chăm sóc da.
• Việt Nam: ngâm chân nước ấm với gừng, sả hoặc muối là thói quen thư giãn quen thuộc sau một ngày dài.

Khoa học nói gì

• Thay đổi ở móng có thể báo hiệu vấn đề sức khỏe: móng hình thìa có thể là dấu hiệu thiếu sắt, và thay đổi màu sắc hoặc hình dạng có thể gặp trong vảy nến, bệnh tuyến giáp hoặc các bệnh khác.
• Đốm trắng nhỏ trên móng thường do chấn thương nhẹ ở mầm móng – không phải do thiếu kẽm.
• Biotin có thể làm chắc móng giòn ở một số người. Lưu ý rằng viên biotin có thể làm sai lệch một số xét nghiệm máu, như xét nghiệm tuyến giáp – hãy báo bác sĩ nếu bạn đang dùng.
• Da lòng bàn chân thuộc loại dày nhất trên cơ thể.
• Với khoảng 250.000 tuyến mồ hôi, bàn chân có thể đổ rất nhiều mồ hôi – vì vậy giày thoáng khí và tất sạch rất quan trọng.

Chăm sóc từ bên trong

• Ăn: hạt bí, các loại hạt, trứng, đậu và rau lá xanh – cung cấp kẽm, sắt, protein và biotin.
• Uống: đủ nước; trà thảo mộc như tầm ma hoặc hoa cúc.
• Thực phẩm bổ sung: chỉ hữu ích khi bạn bị thiếu – hãy kiểm tra sắt và các chỉ số khác nếu móng rất giòn.
• Giấc ngủ và căng thẳng: cả hai đều ảnh hưởng đến làn da nói chung.

Lời kết

Chăm sóc tay và chân không tốn nhiều thời gian – một loại kem tốt, chăm sóc móng đều đặn và một nghi thức hằng tuần là đủ. Da bạn sẽ mềm mại hơn, móng chắc khỏe hơn, và bạn sẽ sớm nhận ra những thay đổi cần được bác sĩ quan tâm.