Silybum marianum
Cây kế sữa (milk thistle) là thảo dược cho gan nổi tiếng nhất. Hạt của nó chứa silymarin, một nhóm hợp chất bảo vệ tế bào gan trong nghiên cứu phòng thí nghiệm và được dùng trong y khoa, ví dụ trong một số ca ngộ độc nấm. Đây là những gì cây kế sữa có thể – và không thể – làm.
Cây kế sữa là gì?
Cây kế sữa là cây có gai thuộc họ Cúc, hoa tím và lá có gân trắng. Hoạt chất nằm trong hạt: silymarin, hỗn hợp các flavonolignan, trong đó silibinin là thành phần quan trọng nhất.
Lợi ích sức khỏe của cây kế sữa
1. Bảo vệ tế bào gan
Silymarin có tác dụng chống oxy hóa và chống viêm và có thể ổn định màng tế bào gan. Nó được dùng cho gan nhiễm mỡ và để hỗ trợ gan sau tổn thương do rượu hoặc thuốc. Kết quả lâm sàng không đồng nhất: một số nghiên cứu cho thấy chỉ số gan cải thiện, số khác không thấy lợi ích rõ ràng. Nó hỗ trợ, nhưng không thay thế, điều trị y tế và thay đổi lối sống.
2. Hỗ trợ tiêu hóa
Cây kế sữa kích thích tiết mật, giúp tiêu hóa chất béo và có thể giảm đầy hơi, no căng. Ở một số người nó có tác dụng nhuận tràng nhẹ.
3. Tác dụng chống oxy hóa
Silymarin trung hòa gốc tự do và giúp bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa.
4. Có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Một số nghiên cứu cho thấy silymarin có thể cải thiện đường huyết và độ nhạy insulin ở người tiểu đường type 2. Kết quả hứa hẹn nhưng chưa kết luận được.
Cách dùng cây kế sữa
- Hạt xay – một đến hai thìa cà phê mỗi ngày trộn vào sữa chua, cháo yến mạch hoặc sinh tố.
- Trà – từ hạt giã dập; vị nhẹ, vì silymarin tan kém trong nước.
- Viên nang chuẩn hóa – dạng dùng trong các nghiên cứu và là cách duy nhất để có liều silymarin đáng kể.
- Dầu ép lạnh – dùng cho salad; không đun nóng.
An toàn
Cây kế sữa nhìn chung dung nạp tốt; tác dụng phụ thỉnh thoảng là khó chịu tiêu hóa nhẹ. Người dị ứng cây họ Cúc có thể phản ứng với nó. Tránh dùng khi mang thai và cho con bú trừ khi bác sĩ khuyên khác, và hỏi bác sĩ nếu bạn có sỏi mật, bệnh nhạy cảm với hormone hoặc đang dùng thuốc tiểu đường.
Điều đáng biết
- Cây kế sữa đã được dùng cho bệnh gan từ thời cổ đại.
- Theo truyền thuyết, những đường gân trắng trên lá là từ giọt sữa của Đức Mẹ Maria – vì thế có tên “kế Đức Mẹ”.
- Một dạng silibinin tiêm tĩnh mạch được dùng trong bệnh viện làm thuốc giải độc cho ngộ độc nấm độc tử thần.
Tóm tắt
Cây kế sữa là thảo dược kinh điển cho gan, với hoạt chất silymarin. Nó an toàn với hầu hết mọi người và có thể hỗ trợ sức khỏe gan, dù bằng chứng lâm sàng còn trái chiều. Với các vấn đề gan thực sự, bác sĩ và lối sống tốt cho gan vẫn là điều thiết yếu.
