Maitake: tańczący grzyb dla odporności i poziomu cukru

Grifola frondosa

Czym jest maitake i dlaczego nazywa się go „tańczącym grzybem”?

Maitake po japońsku znaczy „tańczący grzyb”. Według popularnego wyjaśnienia nazwa pochodzi z czasów, gdy dziko rosnący grzyb był tak rzadki i cenny, że znalazcy tańczyli z radości. Po polsku nazywa się go żagwicą listkowatą.

Maitake rośnie u podstawy dębów i innych drzew liściastych i jest zarówno doskonałym grzybem jadalnym, jak i grzybem leczniczym. Ma jędrną konsystencję i bogaty, lekko orzechowy, ziemisty smak – świetnie smakuje smażony na maśle lub oleju. Jako grzyb leczniczy jest badany głównie ze względu na beta-glukany, które wpływają na układ odpornościowy i poziom cukru.

Co zawiera maitake?

Przybliżone wartości dla suszonego grzyba:

Tak zwane frakcja D i frakcja MD to standaryzowane ekstrakty beta-glukanów z maitake, intensywnie badane w Japonii – głównie w laboratorium i na zwierzętach, a w kilku niewielkich badaniach także na ludziach.

Jak działa maitake i komu może pomóc?

Maitake uważa się przede wszystkim za immunomodulator – może wpływać na aktywność komórek odpornościowych. Według obecnych badań może:

• aktywować komórki odpornościowe, takie jak makrofagi i komórki NK (badania laboratoryjne i na zwierzętach),
• obniżać poziom cukru i poprawiać wrażliwość na insulinę (badania na zwierzętach; tzw. frakcję SX testowano w kilku małych badaniach na ludziach),
• działać przeciwnowotworowo (badania na komórkach i zwierzętach; małe, wczesne badania u pacjentów onkologicznych),
• obniżać ciśnienie i lipidy we krwi (głównie badania na zwierzętach).

Maitake bywa stosowany jako uzupełnienie leczenia onkologicznego, zwłaszcza w Japonii. Brakuje wiarygodnych dowodów, że poprawia przeżycie lub przebieg choroby, dlatego w czasie leczenia nowotworu należy go stosować wyłącznie w porozumieniu z zespołem leczącym.

Nie ma dowodów, że maitake pomaga przy ADHD, nieszczelnym jelicie, przewlekłym zmęczeniu czy chorobach autoimmunologicznych.

Maitake a poziom cukru

Poziom cukru to jeden z najciekawszych obszarów badań nad maitake. U zwierząt z cukrzycą ekstrakty z maitake obniżały poziom cukru i poprawiały wrażliwość na insulinę. Nieliczne badania na ludziach są małe i ograniczonej jakości, ale wskazują w podobnym kierunku.

Jeśli przyjmujesz leki na cukrzycę, maitake może dodatkowo obniżać twój poziom cukru. Dokładnie go kontroluj i porozmawiaj z lekarzem przed przyjmowaniem ekstraktu.

Jak stosować maitake?

• W kuchni: świeży lub suszony w zupach, daniach z woka, risotto albo pieczony w piekarniku – najprostszy sposób, by się nim cieszyć
• Proszek: 1–2 g dziennie w ciepłej wodzie lub bulionie
• Standaryzowany ekstrakt (frakcja D, frakcja MD): zgodnie z zaleceniem producenta
• Kapsułki: praktyczne, ale sprawdź, czy podano zawartość beta-glukanów
• Wywar: gotuj 5 g suszonego grzyba przez 30–45 minut

Ewentualne efekty ekstraktów pojawiają się stopniowo po kilku tygodniach regularnego stosowania.

Połączenia

• Reishi – również stosowany dla odporności
• Soplówka jeżowata – dla mózgu i nerwów
• Kurkuma – przeciwzapalna przyprawa
• Imbir i czosnek – klasyka w zupach z maitake

Połączeń grzybów leczniczych prawie nie badano.

Zastosowania maitake

• W kuchni: popularny grzyb jadalny, zwłaszcza w kuchni japońskiej
• W ziołolecznictwie: jako ekstrakt dla odporności i poziomu cukru
• W kosmetyce: czasem w produktach do pielęgnacji skóry ze względu na właściwości antyoksydacyjne
• W ogrodzie: można go uprawiać na kłodach drzew liściastych lub trocinach

Na co zwrócić uwagę przy zakupie

• Ekstrakty standaryzowane na frakcję D lub z podaną zawartością beta-glukanów (co najmniej 20%)
• Ekstrakty z owocnika zamiast tanich mieszanek bez podanej zawartości
• Niezależne badania laboratoryjne; najlepiej uprawa ekologiczna na drewnie

Przeciwwskazania i działania niepożądane

Jako żywność maitake jest dobrze tolerowany. Przy ekstraktach ostrożność zalecana jest:

• przy lekach na cukrzycę – maitake może obniżać poziom cukru,
• przy lekach na nadciśnienie lub niskim ciśnieniu – może obniżać ciśnienie,
• przy lekach przeciwzakrzepowych, takich jak warfaryna – opis przypadku sugeruje interakcję,
• przy chorobach autoimmunologicznych lub lekach immunosupresyjnych – maitake może pobudzać układ odpornościowy,
• przed zabiegami – odstaw go dwa tygodnie wcześniej,
• w ciąży i podczas karmienia piersią – brakuje danych o bezpieczeństwie.

Dolegliwości trawienne i reakcje alergiczne są możliwe, ale rzadkie.

Przepis: zupa z maitake i imbirem

Składniki:

• 5 g suszonego maitake lub 100 g świeżego
• 1 litr wody lub bulionu warzywnego
• 2 plastry imbiru
• 1 ząbek czosnku
• 1 łyżka sosu tamari
• Posiekana dymka i sezam do posypania

Przygotowanie: Gotuj grzyby z imbirem i czosnkiem przez 30 minut. Dopraw tamari i podawaj posypane dymką i sezamem. Rozgrzewająca zupa na chłodne wieczory.

Podsumowanie

Maitake to przede wszystkim doskonały grzyb jadalny – a dodatkowo ciekawy grzyb leczniczy, szczególnie dla odporności i poziomu cukru. Większość dowodów pochodzi z badań laboratoryjnych i na zwierzętach. Ciesz się nim w kuchni, a jeśli chcesz spróbować ekstraktu, najpierw sprawdź możliwe interakcje z lekami.

Zastrzeżenie

Ten tekst ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej. Jeśli masz chorobę przewlekłą, jesteś w ciąży, przyjmujesz leki lub masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące zdrowia, przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem.